ตรวจสอบบริษัทก่อนร่วมลงทุน ควรเช็กอะไรบ้างก่อนตัดสินใจ

การนำเงินไปร่วมลงทุนกับบริษัทหนึ่ง ควรพิจารณามากกว่าตัวเลขผลตอบแทนหรือแผนธุรกิจที่นำเสนอ เพราะข้อมูลเหล่านั้นอาจมีทั้งผลประกอบการที่เกิดขึ้นจริงและตัวเลขที่เป็นเพียงการคาดการณ์ การตรวจสอบบริษัทจึงควรเริ่มจากข้อมูลของกิจการ แล้วค่อยพิจารณารายละเอียดของข้อเสนอการลงทุน

ก่อนนำเงินไปลงทุน ควรนำข้อมูลที่บริษัทนำเสนอมาเทียบกับเอกสารที่ตรวจสอบได้จริง เพื่อดูว่ารายละเอียดของธุรกิจและตัวเลขต่าง ๆ มีข้อมูลรองรับหรือไม่

9 เรื่องที่ควรตรวจสอบบริษัทก่อนร่วมลงทุน

หากกำลังพิจารณาลงทุนในบริษัทใด ควรไล่ตรวจข้อมูลตามลำดับต่อไปนี้ เพื่อให้เห็นทั้งตัวกิจการ ฐานะทางการเงิน และรายละเอียดของการลงทุน

1. ตรวจสอบชื่อบริษัทและสถานะนิติบุคคล

เริ่มจากชื่อบริษัท เลขทะเบียนนิติบุคคล วันที่จัดตั้ง และสถานะปัจจุบัน โดยสามารถใช้ DBD DataWarehouse+ ค้นหาข้อมูลนิติบุคคลได้ ระบบมีข้อมูลเกี่ยวกับนิติบุคคลและงบการเงินสำหรับใช้ประกอบการพิจารณา

การจดทะเบียนช่วยยืนยันว่าบริษัทมีตัวตนตามข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า แต่ไม่ได้หมายความว่าการลงทุนในบริษัทนั้นจะปลอดความเสี่ยง ยังต้องประเมินปัจจัยอื่น ๆ ร่วมด้วย

2. ตรวจสอบวัตถุประสงค์และลักษณะธุรกิจ

ตรวจสอบบริษัทว่าจดทะเบียนประกอบธุรกิจประเภทใด และวัตถุประสงค์สอดคล้องกับธุรกิจที่กำลังเสนอให้ลงทุนหรือไม่ หากบริษัทนำเสนอธุรกิจที่แตกต่างจากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ควรขอคำอธิบายและเอกสารเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจ

3. ตรวจสอบโครงสร้างการลงทุนและสิทธิที่จะได้รับ

ต้องรู้ให้ชัดว่าเงินที่นำไปลงทุนแลกกับอะไร เช่น หุ้น สิทธิในกิจการ หรือผลประโยชน์รูปแบบอื่น รวมถึงสัดส่วนการถือหุ้น สิทธิออกเสียง เงื่อนไขการโอน และข้อกำหนดที่อาจมีผลต่อผู้ลงทุนในอนาคต รายละเอียดเหล่านี้ควรพิจารณาจากเอกสารหรือสัญญาที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรอาศัยคำอธิบายด้วยวาจาเพียงอย่างเดียว

4. ตรวจสอบงบการเงินและผลประกอบการย้อนหลัง

ควรดูรายได้ กำไรหรือขาดทุน สินทรัพย์ และหนี้สินย้อนหลัง เพื่อให้เห็นแนวโน้มของธุรกิจ การดูเฉพาะตัวเลขรายได้หรือกำไรปีล่าสุดอาจไม่เพียงพอ โดย DBD DataWarehouse+ มีข้อมูลนิติบุคคลและงบการเงิน ซึ่งสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการตรวจสอบข้อมูลทางการเงินของกิจการได้

5. ตรวจสอบว่าตัวเลขเป็นผลประกอบการจริง หรือแค่ประมาณการ

ข้อเสนอการลงทุนอาจมีตัวเลขรายได้ กำไร หรือผลตอบแทนที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต จึงควรแยกให้ออกว่าตัวเลขใดมาจากผลประกอบการที่เกิดขึ้นแล้ว และตัวเลขใดเป็นประมาณการ การแยกข้อมูลสองส่วนนี้ช่วยให้ประเมินข้อเสนอได้บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงมากขึ้น

6. ตรวจสอบบริษัทเรื่องแผนการใช้เงินลงทุน

ควรถามว่าเงินที่บริษัทต้องการระดมทุนจะนำไปใช้ทำอะไร เช่น ขยายกิจการ ซื้อสินทรัพย์ เพิ่มกำลังผลิต หรือพัฒนาผลิตภัณฑ์ หากมีแผนการใช้เงินที่ระบุไว้ในเอกสาร ควรดูว่ารายละเอียดมีความชัดเจนและสอดคล้องกับแผนธุรกิจหรือไม่

7. ตรวจสอบเงื่อนไขและความเสี่ยงของการลงทุน

ก่อนตัดสินใจควรอ่านเงื่อนไขเกี่ยวกับผลตอบแทน การถอนหรือโอนสิทธิ การเพิ่มทุน ภาระของผู้ลงทุน และกรณีที่ธุรกิจไม่เป็นไปตามแผน เพราะรายละเอียดเหล่านี้อาจส่งผลต่อเงินลงทุนในระยะยาว หากมีเงื่อนไขที่ไม่เข้าใจ ควรขอคำอธิบายหรือคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญก่อนลงนาม

8. ตรวจสอบใบอนุญาตและหน่วยงานกำกับ

ธุรกิจบางประเภทต้องมีใบอนุญาตหรือขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานเฉพาะ ก่อนลงทุนควรตรวจสอบว่าบริษัทได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจนั้นจริงหรือไม่ และใบอนุญาตยังมีผลอยู่หรือไม่ เช่น ธุรกิจการเงิน ประกันภัย หลักทรัพย์ หรือกิจการที่มีกฎหมายควบคุมเฉพาะ โดยตรวจสอบกับหน่วยงานที่กำกับธุรกิจประเภทนั้นโดยตรง

9. ตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติมเมื่อเอกสารยังไม่เพียงพอ

หากข้อมูลจากเอกสารหลายส่วนไม่ตรงกัน หรือยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจจริง อาจต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงเพิ่มเติมตามประเด็นที่ต้องการทราบ

ส่วนนี้ควรแยกจากการตรวจสอบประวัติบุคคล เพราะการตรวจสอบบริษัทเน้นที่ตัวกิจการและข้อมูลของนิติบุคคล หากต้องการตรวจสอบผู้บริหารหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่การตรวจสอบประวัติบุคคลคืออะไร? สิ่งที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจเรื่องสำคัญ

กรณีต้องตรวจสอบสถานประกอบการหรือข้อเท็จจริงภาคสนาม อาจปรึกษานักสืบเพื่อประเมินขอบเขตการตรวจสอบที่เหมาะสม โดยต้องดำเนินการภายใต้กฎหมายและสิทธิของผู้เกี่ยวข้อง

บทสรุป

ก่อนนำเงินไปร่วมลงทุน ควรตรวจสอบตั้งแต่สถานะนิติบุคคล ลักษณะธุรกิจ โครงสร้างการลงทุน งบการเงิน แผนการใช้เงิน เงื่อนไขการลงทุน ไปจนถึงใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ การตรวจสอบบริษัทไม่ได้รับประกันว่าการลงทุนจะได้ผลตามที่คาดหวัง แต่ช่วยให้แยกข้อมูลที่ตรวจสอบได้ออกจากคำกล่าวอ้างหรือประมาณการ และทำให้เห็นประเด็นที่ควรถามเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจ

หากกำลังพิจารณาร่วมลงทุนกับบริษัทและมีข้อมูลบางส่วนที่ต้องการตรวจสอบเพิ่มเติม สามารถปรึกษานักสืบ SPY191 เพื่อพูดคุยขอบเขตและแนวทางการตรวจสอบที่เหมาะสมก่อนตัดสินใจลงทุน

คำถามที่พบบ่อย

1. ตรวจสอบบริษัทก่อนร่วมลงทุนควรเริ่มจากอะไร?

เริ่มจากสถานะนิติบุคคล วัตถุประสงค์ ลักษณะธุรกิจ และงบการเงิน จากนั้นจึงตรวจสอบรายละเอียดของข้อเสนอและเงื่อนไขการลงทุน

2. ทุนจดทะเบียนสูงหมายความว่าบริษัทมีฐานะการเงินดีหรือไม่?

ไม่จำเป็น ทุนจดทะเบียนเป็นข้อมูลด้านโครงสร้างนิติบุคคล จึงควรพิจารณาร่วมกับงบการเงิน สินทรัพย์ หนี้สิน และผลประกอบการ

3. หากข้อมูลบริษัทยังไม่เพียงพอ สามารถให้นักสืบช่วยตรวจสอบได้หรือไม่?

สามารถปรึกษานักสืบเพื่อประเมินขอบเขตการตรวจสอบได้ โดยเฉพาะกรณีที่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงภาคสนามหรือข้อมูลที่เอกสารไม่สามารถยืนยันได้

แหล่งอ้างอิง:
[1] กรมพัฒนาธุรกิจการค้า. ตรวจค้นข้อมูลทะเบียนพาณิชย์ สำหรับประชาชน. สืบค้นเมื่อ 17 กันยายน 2026

[2] CFI. Due Diligence. สืบค้นเมื่อ 17 กันยายน 2026

[3] CFI. Types of Due Diligence. สืบค้นเมื่อ 17 กันยายน 2026